الشيخ الكليني ( مترجم : مصطفوى )
105
الكافي ( أصول كافى ) ( فارسى )
گفتم : نه . گفت : آيا ديدهء كسى بر خدا توكل كند و خدا كارگزاريش نكند ؟ گفتم : نه . گفت : آيا كسى را ديدهئى كه چيزى از خدا بخواهد و به او ندهد ؟ گفتم : نه . سپس از نظرم غايب شد . شرح - ابن زبير همان عبد اللَّه بن زبير است كه دشمن ترين مردم بود نسبت بخاندان پيغمبر و گويند علت دشمنى پدرش با امير المؤمنين و همدستى با طلحه و به پا كردن جنگ جمل هم او بود ، و روايت است كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : ما زال الزبير معنا حتى أدرك فرخه ، « زبير هميشه با ما بود تا آنكه جوجهاش بزرگ شد » ( و او را از ما منحرف كرد ) و چون پدرش در جنگ جمل كشته شده بود ، مىخواست از شيعيان امير المؤمنين عليه السّلام انتقام گيرد تا عاقبت حجاج بن يوسف بدستور عبد الملك بن مروان او را در مكه بكشت و سرش را وارونه بدار آويخت و سپس فرود آورد و در گورستان يهوديان به خاك سپرد ، چنان كه داستانش در تواريخ مذكور است ، و ظاهرا شخصى كه با امام سخن گفته فرشتهئى بوده كه به صورت انسان مجسم گشته و يا از جنس بشر بوده مانند خضر و الياس ، و گفتهاند كه آن حضرت ميخواست بر ابن زبير نفرين كند ، ولى نميكرد ، چون اين شخص را ديد و سخنان او را كه عنوان تذكر از جانب خدا داشت شنيد بر او نفرين كرد . و فرق ميان دعا و سؤال از خدا اينست كه : دعا براى دفع زيان است ، چنان كه در كتاب دعاء ، در جلد چهارم ان شاء اللَّه بيان مىشود ، ولى سؤال براى جلب منفعت و سود است . 3 - امام صادق عليه السّلام فرمود : بىنيازى و عزت بهر طرف در گردشند تا چون به محل توكل برسند وطن گيرند . شرح - استعاره تمثيله بسيار جالبى است ، براى مجسم ساختن بىنيازى و عزتى كه همواره براى شخص متوكل حاصل است ، كه گويا بىنيازى و عزت را مانند هماى سعادت و شرف در جستجوى هدف و مقصودى در گردنش دانسته . و هدف و مقصود آنها را توكل معرفى فرموده و فرودگاهى جز توكل براى آنها مناسب ندانسته است ، پس هر گاه شخص متوكلى را جستند ، بر سر او مقام گيرند و همواره همراه او باشند